Niedobór snu

Sen jest niezbędny do życia i prawidłowego przebiegu procesów psychicznych. Już jedna nieprzespana noc obniża sprawność psychofizyczną. Brak snu przez dłuższy czas powoduje szereg negatywnych efektów psychicznych i fizjologicznych:

• Zaburzenia nastroju
• Utrudnione skupienie uwagi (koncentracji)
• Spowolnienie reakcji
• Długotrwała (ok. tygodnia) deprywacja (tj. pozbawienie) snu lub zaburzenia fazy REM mogą prowadzić do stanów zbliżonych do psychozy, halucynacji (np. pacjent widzi ogień, itp.), oraz stanów paranoidalnych. Zaburzenia fazy REM występują także przy alkoholizmie.
• Upośledzenie aktywności układu immunologicznego – zaburzenia w liczbie białych krwinek, upośledzenie aktywności limfocytów w tym cytotoksycznych typu natural killer, które normalnie zwalczają nieprawidłowe komórki: zarażone wirusem lub zmienione nowotworowo.
• Doświadczenia na szczurach pokazały, że kilka tygodni deprywacji snu prowadzi do ich śmierci

Według badań przeprowadzonych w Princeton University wykazano na szczurach, że brak snu powoduje zaburzenia w części mózgu odpowiedzialnej za tworzenie nowych komórek

Deprywacja snu bywa wykorzystywana jako pewien rodzaj tortur. Oskarżane o stosowanie tej techniki były KGB, wojska japońskie w czasie II wojny światowej i armia brytyjska w stosunku do członków IRA.

Marzenia senne

Każdy śni co noc, ale gdy się już budzi poprostu tego nie pamięta.
Według niektórych badaczy, psychoanalityków - sny mogą ujawniać w zakamuflowanej formie nasze tajemne pragnienia i obawy.

Sen ciekawostki

• Podczas snu oddychamy wolniej, serce bije rzadziej, W ciągu nocy położenie ciała zmieniamy około 40 razy. Na marzenia senne przypada 1/4 czasu spania.

• Większość ludzi śpi przeciętnie 8 godzin dziennie.

• Wzrost i naprawa uszkodzonych tkanek ciała odbywa się w ciągu 3-4 godzin głębokiego snu zwanego snem ortodoksyjnym.

• Śnimy podczas snu paradoksalnego (około 2-3 godziny w nocy). W tym czasie nasze gałki oczne poruszają się do góry i na dół.
  

• Niektórzy ludzie cierpiący na rzadko występującą całkowitą bezsenność, obywali się bez snu nawet przez wiele lat.

• Śpimy więcej, gdy jesteśmy chorzy lub silnie zmęczeni, ponieważ organizm potrzebuje czasu na odpoczynek i regenerację.

Fazy snu

Sen dzieli się na dwie fazy (fazy snu):

• Sen o wolnych ruchach gałek ocznych (skrót: NREM – non-rapid eye movement); inne nazwy: sen głęboki, sen wolnofalowy. W fazie tej pojawiają się fale Δ aktywności elektrycznej mózgu. Ze względu na intensywność tych fal faza ta dzieli się na 3 stadia.

• Sen o szybkich ruchach gałek ocznych (skrót: REM – rapid eye movement); inne nazwy: sen płytki, sen paradoksalny. W tej fazie występują najczęściej marzenia senne. W tej fazie następuje całkowite rozluźnienie mięśni, dlatego śniący o ruchu człowiek nie porusza się.

Sen zaczyna się fazą NREM, prawidłowo o czasie trwania 80-100 min., po której następuje faza snu REM trwająca ok. 15 min. U osób dorosłych tego typu cykl powtarza się 4-5 krotnie.

Wraz z długością snu:

• spada udział najgłębszego stadium snu wolnofalowego (o największej aktywności fal Δ)
• rośnie czas trwania fazy REM, która pod koniec nocy zazwyczaj trwa około 40 minut.

Obiektywnym wskaźnikiem bezsenności jest krótki czas (lub brak) najgłębszego stadium snu wolnofalowego. Bezsenność często jest objawem nerwicy lub depresji.

W czasie snu zmienia się częstotliwość fal mózgowych. Zanikają szybsze rytmy beta i alfa, pojawiają się wolniejsze rytmy theta i delta.

Wykorzystanie niektórych rejonów mózgu jest znacznie większe podczas snu niż podczas czuwania.

Dlaczego potrzebujemy snu

Właściwie to potrzeba snu nie została jeszcze do końca wyjaśniona.
Przypuszcza się, że w czasie snu następuje regeneracja tkanek i mnożą się komórki.
Poza tym sen przynosi nam potrzebny po ciężkim dniu odpoczynek.
Podczas snu mózg jest nadal czynny, stąd też biorą sie przypuszczenia, że w czasie jego trwania
mózg porządkuje informacje i wydarzenia, segreguje je i kojarzy z innymi. Dzięki temu pozwala nam uczyć się na podstawie nowych doświadczeń.

Noworodek musi spać 16 godzin dziennie, natomiast przeciętny, dorosły człowiek 6-8 godzin.

Zaburzenia snu

Zaburzenia snu dzielimy na trzy grupy:

• Dyssomnia (pierwotne zaburzenie snu nocnego i/lub zaburzenia czuwania w ciągu dnia).
• Parasomnia (niepożądane zjawiska okresowo występujące podczas snu).
• Zaburzenia snu wtórne do schorzeń psychicznych lub omatycznych.

Najczęstszymi problemami ze snem są:

• Bezsenność (insomnia)
  
• Nadmierna senność (hipersomnia)
  
• Parasomnia
• Zaburzenia okołodobowego rytmu snu i czuwania.

Sen

Sen – stan czynnościowy ośrodkowego układu nerwowego, cyklicznie pojawiający się i przemijający w rytmie około-dobowym, podczas którego następuje zniesienie świadomości i bezruch. Sen charakteryzuje się ustępowaniem pod wpływem czynników zewnętrznych.
Przeciwieństwem stanu snu jest stan czuwania.